Submenu

Samen beslissen niet vanzelfsprekend in onderwijs en praktijk

Samira Tatuhey 14-10-2021
2835 keer bekeken 0 reacties

Samen beslissen is het proces waarin zorgprofessional en patiënt samen bespreken welke zorg het beste bij de patiënt past. Uitgangspunt is dat de zorg zoveel mogelijk aansluit bij de situatie en behoeftes van de patiënt. Onderaan de pagina vind je de beschikbare praktijkvoorbeelden en het nieuws over samen beslissen.

De medische kennis van de zorgprofessional en de kennis van de patiënt over zijn eigen wensen en behoeften vullen elkaar aan bij samen beslissen. 

Het goede gesprek

Om meer samen te beslissen, is ondersteuning van het goede gesprek tussen patiënt en zorgprofessional onmisbaar. Patiënten moeten goede informatie krijgen over hun mogelijkheden, en de voor- en nadelen die daarbij horen. Want er zijn bijna altijd meerdere mogelijkheden. Ook afwachtend volgen kan een optie zijn. Net zo belangrijk is het om te weten wat voor die individuele patiënt belangrijk is, wat zijn voorkeuren en persoonlijke situatie zijn. Dat is voor zorgprofessionals niet altijd makkelijk om goed uit te vragen, en voor patiënten niet makkelijk om de bedenken en te verwoorden. De Patiëntenfederatie Nederland (PFN) neemt het voortouw in de werkgroep die zich over dit thema buigt.

Activiteiten & doelen

De werkgroep heeft 6 activiteiten opgezet om meer samen beslissen te stimuleren:

 

  1. Campagne
    Een sectoroverstijgende campagne om iedereen die zorg nodig heeft of werkt in de zorg, een stapje verder te brengen in Samen beslissen. De campagne zorgt voor een gezamenlijke en verbindende taal en concrete tips. Bekijk de campagnewebsite.
     
  2. Keuzehulpen
    Goede en betrouwbare keuzehulpen vindbaar, toegankelijk en goed te gebruiken maken voor ziekenhuizen/klinieken, zorgprofessionals en patiënten. Lees meer over keuzehulpen.
     
  3. Scholing en opleiding
    Samen beslissen verankeren in de opleiding en (na)scholing van zorgprofessionals, zodat zij beter toegerust worden om samen met de patiënt te kunnen beslissen. 
    Competentiesets:
    - Rapportage deelproject 1 competentiesets Samen Beslissen
    Handreiking - competentieset scholing medisch specialisten Samen beslissen
    Competentieset Samen Beslissen verpleegkundig specialist
    Competentieset Samen Beslissen verpleegkundige
    Opleidingsmateriaal:
    - Opleidingsmateriaal
    - E-learning: De Kern van Samen Beslissen
    Bekijk alle documenten van scholing en opleiding bij samen beslissen.
    Onderzoeksrapport:
    - Eindrapport Samen Beslissen aan bed
  4. Leren van elkaar
    Door gebruik te maken van elkaars kennis en ervaring, versnellen we de implementatie van samen beslissen in de praktijk. Voor zorgorganisaties en professionals gebeurt dit in de vorm van o.a. praktijkvoorbeelden, nieuwsbrieven en bijeenkomsten. En voor patiënten met producten voor bijeenkomsten, in een toolkit voor zorg- en patiëntenorganisaties.
    Project Samen beslissen in de praktijk
    Met het project Samen beslissen in de praktijk verzamelen we meer dan 50 voorbeelden van samen beslissen in ziekenhuizen, academische centra en zelfstandige klinieken. Werk jij aan samen beslissen in de medisch specialistische zorg? Dan horen we graag van je. Lees meer over het project Samen beslissen in de praktijk.
    Project Leren van elkaar – patiënten
    We ontwikkelden een toolkit met producten, die zorg- en patiëntenorganisaties kunnen inzetten in bijeenkomsten over samen beslissen met patiënten en naasten. Bekijk de Toolkit Samen beslissen bijeenkomsten.
    Lees meer over Leren van elkaar – patiënten
     
  5. Verbinding met beperkte gezondheidsvaardigheden
    30% van de mensen heeft moeite met het vinden, begrijpen en gebruiken van informatie over gezondheid. Binnen alle onderdelen van het programma houden we hiermee rekening. Ook ontwikkelen we een training voor ziekenhuizen/klinieken en een kennismodule voor patiëntenorganisaties. Bekijk de Toolkit Gezondheidsvaardigheden voor zorgverleners, of lees meer over verbinding met beperkte gezondheidsvaardigheden.
  6. Organiseren en belonen
    Zorgorganisaties krijgen handvatten om samen beslissen te organiseren en van elkaar te leren. Zorgverzekeraars en zorgorganisaties wisselen kennis uit om financiële knelpunten op te lossen. Lees meer over organiseren en belonen.


    Op 8 september 2022 vond de tweede kennissessie ‘Organiseren en belonen van Samen Beslissen’ plaats in Utrecht. Ruim 80 deelnemers waren aanwezig. Onder hen inkopers van zorg, beleidsmakers, zorgverleners en patiëntvertegenwoordigers. Tijdens het plenaire deel en zes interactieve sessies deelden voorlopers op het gebied van Samen Beslissen hun ervaringen en vond er kennisuitwisseling plaats. Het was een geslaagde en energieke kennissessie op een inspirerende locatie! Lees het volledige verslag of bekijk de presentaties of bekijk de infografic met de belangrijkste bevindingen uit de kennissessie.

Om samen met de patiënt te kunnen beslissen, is het belangrijk dat zorgprofessionals bepaalde competenties hebben. Maar krijgen zij dit al tijdens hun opleiding mee? Uit onderzoek blijkt dat samen beslissen volop in ontwikkeling is in het onderwijs, maar niet de aandacht krijgt die het nodig heeft.

De projectgroep ‘Samen Beslissen in scholing en opleiding’ binnen het Programma Uitkomstgerichte Zorg heeft samen met het werkveld en experts de competenties voor zorgprofessionals geformuleerd. Ook is het bestaande opleidingsaanbod rond samen beslissen geïnventariseerd en getoetst. 

Verandering kost tijd

De focus voor dit onderzoek lag op het onderwijs voor artsen, medisch specialisten, (gespecialiseerd) verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten die werken in de medisch-specialistische zorg. In totaal zijn 87 initiële en post-initiële opleidingsplannen geanalyseerd. In ongeveer 40% van de opleidingsplannen is samen beslissen benoemd. Het onderwerp is veelal verweven in andere thema’s als beroepshouding, ethiek en communicatie. Barrières zijn onder andere de mate waarin de opleider aandacht geeft aan samen beslissen in een opleiding en tijd. Want al worden opleidingsplannen doorontwikkeld en vernieuwd, dan nog duurt het een aantal jaar voordat een nieuwe generatie zorgverleners – die opgeleid is met samen beslissen – actief is. Verandering kost immers tijd. Toch is scholing en opleiding enorm belangrijk voor borging van samen beslissen in de toekomst. Het zorgt er immers voor dat zorgprofessionals beter worden toegerust om samen met de patiënt te kunnen beslissen.

Onderwijsmiddelen

De projectgroep heeft ook onderzocht welke onderwijsmiddelen en methoden worden gebruikt en welke adviezen opleiders geven met betrekking tot de implementatie van samen beslissen in het onderwijs. Samen beslissen lijkt zo vanzelfsprekend dat zorgprofessionals aangeven dat zij dit (volgens henzelf) al naar behoren doen. Dit komt alleen niet overeen met de ervaringen van patiënten: uit onderzoek van Kantar Public blijkt dat 46% van de zorgverleners zegt dat zij met de patiënt samen de beslissing nemen, terwijl 37% van de patiënten dit ook zo ervaart.

Vervolgstappen

Dankzij deze inventarisatie weet de projectgroep nu waar de aandachtspunten zitten. Zo zijn rolmodellen van groot belang; hun deskundigheid is een belangrijke succesfactor. Daarnaast is interprofessioneel opleiden een pre, aangezien het leidt tot betere afstemming tussen de verschillende disciplines in informeren en ondersteuning van de patiënt. Aanpassing van opleidingsplannen is dan ook niet voldoende om samen beslissen optimaal te implementeren. Aandacht voor implementatie is nodig zowel in onderwijsinstellingen als op de werkvloer. Als vervolgstap ontwikkelt de projectgroep leermiddelen en implementatieadviezen om opleiders te ondersteunen en om de verankering van samen beslissen in opleidingen te verbeteren.

Onderzoeksopzet

Voor dit onderzoek is eerst breed gestart met de vraag in welke opleidingen samen beslissen deel uitmaakt van het opleidingsplan (fase 1). Hierin zijn 78 opleidingen meegenomen, verdeeld over MBO en HBO Verpleegkunde, de vervolgopleidingen voor verpleegkundige specialisten, WO Geneeskunde en de medisch-specialistische vervolgopleidingen. Daarna is bij 30 opleidingen door middel van interviews dieper ingegaan op de vraag hoe en welke competenties van samen beslissen zijn verankerd in de opleiding (fase 2). Ten slotte zijn 11 good practices in beeld gebracht en verschillende betrokkenen geïnterviewd. Hiermee zijn de knelpunten en succesfactoren voor de implementatie van samen beslissen in kaart gebracht (fase 3).

Meer weten?

Bekijk de infographic of lees de complete inventarisatie.

Afbeeldingen

Waarderen

X (voorheen Twitter)

0  reacties

Cookie-instellingen
Cookie-instellingen sluiten

Cookie-instellingen

Deze website maakt gebruik van cookies. Lees meer over cookies in onze cookieverklaring.


Deze cookies verzamelen nooit persoonsgegevens en zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website.

Deze cookies verzamelen gegevens zodat we inzicht krijgen in het gebruik en deze website verder kunnen verbeteren.

Deze cookies zijn van aanbieders van externe content op deze website. Denk aan film, marketing- en/of tracking cookies.